BiH   Witamy na Wydziale Biologii, Nauk o Zwierzętach i Biogospodarki!
Menu

20-950 LUBLIN, ul. Akademicka 13
tel. (+ 081) 445-69-91, 445-65-81, 445-66-11



Historia wydziału

« wstecz

 

***

Uchwała 22/2015-2016 z dnia 22.01.2016 w sprawie zmiany nazwy Wydziału Biologii i Hodowli Zwierząt

od 1 września 2016 r. wydział nosi następującą nazwę: Wydział Biologii, Nauk o Zwierzętach i Biogospodarki

 

***

 Wydział Biologii, Nauk o Zwierzętach i Biogospodarki (pierwotnie Zootechniczny) powstał 1 września 1953 r., jeszcze w strukturach Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, jako trzeci zajmujący się naukami rolniczymi – obok Wydziału Rolnego i Weterynaryjnego. W skład jego weszły 4 katedry tzw. „pionu produkcji zwierzęcej", wyłączone z Wydziału Rolnego UMCS. Były to: Katedra Zoologii (1944 r.), Katedra Ogólnej Hodowli Zwierząt (1945 r.), Katedra Fizjologii i Żywienia Zwierząt (1945 r.) oraz Katedra Szczegółowej Hodowli Zwierząt (1945 r.), w ramach której w 1952 r. powołano 2 zakłady: Hodowli Bydła oraz Hodowli Koni i Owiec. 1 września 1955 roku, już po powstaniu Wyższej Szkoły Rolniczej włączono do Wydziału Katedrę Zoohigieny, która uprzednio funkcjonowała w strukturze Wydziału Weterynaryjnego.

W opracowaniu wydanym w 1963 roku na X-lecie Wydziału Zootechnicznego autorzy piszą: „Wymienione katedry przebyły w swym rozwoju bardzo uciążliwą drogę, poczynając od pierwszych prac organizacyjnych podjętych w niezwykle ciężkich warunkach przez kilkunastu pełnych patriotyzmu i zapału ludzi aż do momentu scalenia się ich i przeobrażenia w dniu 1 września 1953 r. w Wydział Zootechniczny UMCS”. 

 

 

 

***

[  60-lecie wydziału  ]

 

 Pierwszymi którzy tworzyli historię Jednostki byli: prof. Adam Domański (1901-1997), prof. Laura Kaufman (1889-1972), prof. Henryk Malarski (1887-1955), prof. Zdzisław Zabielski (1885-1974).

Ówczesne warunki lokalowe były bardzo trudne. Katedry dysponowały jednym lub dwoma pokojami w budynkach porozrzucanych po różnych częściach miasta. Na niektóre zajęcia, studenci wyjeżdżali kilka razy w roku do Puław, gdzie odbywali ćwiczenia w laboratoriach byłego Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego.

Warunki lokalowe poprawiły się nieco w roku akademickim 1947/48, po odbudowie gmachu przy ul. Króla Leszczyńskiego 9. Jednak znaczącą poprawę bazy lokalowej Wydział uzyskał dopiero w 1969 r., gdy przy ul. Akademickiej 13 oddano do użytku nowy gmach Collegium Zootechnicum. Rok później przeniesiono do niego wszystkie katedry produkcji zwierzęcej. Znacznie później, bo w 2005 r. Wydział pozyskał kilkanaście pomieszczeń przy ulicy Dobrzańskiego (na Felinie), które zajmują obecnie Katedra Hydrobiologii oraz Zakład Ekologii Krajobrazu i Ochrony Przyrody.

W trakcie historii Wydziału dokonano kilku reorganizacji.

Pierwsza przypadła na rok 1970 roku, kiedy to w miejsce katedr powołano instytuty. Z 6 katedr produkcji zwierzęcej utworzono 3 instytuty: Biologicznych Podstaw Produkcji Zwierzęcej, Hodowli i Technologii Produkcji Zwierzęcej oraz Żywienia i Higieny Zwierząt. Do istniejącego na Wydziale w latach 1966-1970 Zakładu Ekonomiki Produkcji Zwierzęcej dołączono z Wydziału Rolniczego Katedrę Ekonomiki i Organizacji Rolnictwa i przemianowano w instytut o tej samej nazwie, który do roku 1975 funkcjonował w strukturze Wydziału Zootechnicznego.

Kolejnej reorganizacji w strukturze Wydziału dokonano w 1993 roku. Z Instytutu Hodowli i Technologii Produkcji Zwierzęcej wyłączono Zakład Hodowli Zwierząt Łownych i powołano samodzielną Katedrę Ekologii i Hodowli Zwierząt Łownych. Instytut Żywienia i Higieny Zwierząt podzielono na Instytut Żywienia Zwierząt oraz Katedrę Higieny Zwierząt i Środowiska. Z Instytutu Biologicznych Podstaw Produkcji Zwierzęcej wydzielono natomiast Katedrę Zoologii, Katedrę Hydrobiologii i Ichtiobiologii oraz Katedrę Biologicznych Podstaw Produkcji Zwierzęcej.

 

Następną reorganizację przeprowadzono w 1997 roku. Funkcjonujący Instytut Hodowli i Technologii Produkcji Zwierzęcej przekształcono w 6 samodzielnych jednostek, wydzielając: Katedrę Hodowli Bydła, Katedrę Hodowli Owiec i Kóz, Katedrę Hodowli i Technologii Produkcji Trzody Chlewnej, Katedrę Hodowli i Użytkowania Koni, Zakład Etologii i Podstaw Technologii Produkcji Zwierzęcej oraz Zakład Oceny i Wykorzystania Surowców Zwierzęcych. Dwie ostatnio wymienione jednostki (zakłady) przekształcono w następnych latach w katedry (1998 i 2000).

W 2000 roku z Katedry Ekologii i Hodowli Zwierząt Łownych wyodrębniono samodzielny Zakład Hodowli Amatorskich i Zwierząt Dzikich (obecnie Katedra Hodowli Zwierząt Towarzyszących i Dzikich), a w 2001 roku z Instytutu Żywienia Zwierząt (obecnie Instytut Żywienia Zwierząt i Bromatologii) – Katedrę Biochemii i Toksykologii.

W roku 1998 zmieniono nazwę Wydziału z Zootechnicznego na Biologii i Hodowli Zwierząt, a z dniem 1 września 2016 r. zgodnie z Uchwałą Senatu 22/2015-2016 z dnia 22.01.2016 zmienił nazwę na Wydział Biologii, Nauk o Zwierzętach i Biogospodarki.

W ostatnich latach w ramach funkcjonujących jednostek powstały pracownie i zakłady oraz dokonano zmian nazw niektórych jednostek organizacyjnych. Obecnie na Wydziale funkcjonuje 14 jednostek, w tym 1 instytut, 12 katedr i 1 samodzielny zakład.

 

          Wydział posiada pełne uprawnienia akademickie w zakresie nadawania stopni naukowych i tytułu profesora. W 1966 roku nabył prawa do nadawania stopnia naukowego doktora nauk rolniczych, a 20 lat później do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego w zakresie zootechniki.

W ostatniej (2013 r.) parametrycznej ocenie jednostek naukowych Wydział uzyskał kategorię B.

Obecnie na Wydziale zatrudnionych jest 120 nauczycieli akademickich, w tym 17 profesorów zwyczajnych, 6 profesorów nadzwyczajnych z tytułem profesora, 8 profesorów nadzwyczajnych UP, 32 adiunktów ze stopniem naukowym doktora habilitowanego, 48 adiunktów, 8 asystentów, w tym 4 ze stopniem doktora, 1 starszy wykładowca oraz 43 pracowników inżynieryjno-technicznych.

W ciągu ostatnich 10 lat stopień naukowy doktora nadano 112 osobom (w tym 86 pracownikom i doktorantom Wydziału), a doktora habilitowanego 32 osobom, w tym 7 spoza Wydziału. W okresie 60 lat działalności Wydziału 56 pracowników uzyskało tytuł naukowy profesora.

          Na podkreślenie zasługuje również fakt, że młoda kadra poszerza i rozwija swoje zainteresowania naukowe na inne dyscypliny i dziedziny. Potwierdza to fakt uzyskiwania stopni naukowych (doktora i doktora habilitowanego) w innych jednostkach naukowych. W ostatnim 10-leciu uzyskało stopień naukowy:

  • doktora habilitowanego nauk biologicznych – 5 osób
  • doktora habilitowanego nauk rolniczych w zakresie technologii żywności i żywienia – 5
  • doktora nauk biologicznych – 14 osób
  • doktora nauk rolniczych w zakresie kształtowania i ochrony środowiska – 3
  • doktora nauk rolniczych w zakresie technologii żywności i żywienia – 2
  • doktora w dziedzinie nauk o Ziemi, dyscyplina: geologia – 1
  • doktora w dziedzinie nauk o Ziemi, dyscyplina : geografia – 1

 

Należy tutaj wspomnieć o osobach, które wniosły szczególny wkład w rozwój Wydziału. Należą tutaj kolejni dziekani, profesorowie: Adam Domański (1953-1962), Alfred Chodkowski (1962-1964), Ewald Sasimowski (1964-1969), Janusz Maciejowski (1969-1972), Władysław Zalewski (1972-1973), Józef Zięba (1973-1984), Jacek Rączkiewicz (1984-1987), Marian Budzyński (1987-1990), Zygmunt Litwińczuk (1990-1996), Grażyna Jeżewska (1996-2002), Tomasz M. Gruszecki (2002-2008)  i Eugeniusz R. Grela (2008-2016). Obecnie dziekanem jest prof. dr hab. Joanna Barłowska (2016 –).

Miarą uznania dla pracowników Wydziału było powołanie ich do pełnienia funkcji kierowniczych w Uczelni. Rektorem w latach 1969-1972 był prof. Ewald Sasimowski, a na obecną kadencję (2016-2020) powierzono tę funkcję prof. dr hab. dr h. c. mult. Zygmuntowi Litwińczukowi. Funkcję prorektorów pełnili profesorowie: Gabriel Brzęk (1959-1962), Adam Domański (1965-1966), Janusz Maciejowski (1972-1975), Władysław Zalewski (1973-1981), Aleksander Walkiewicz (1987-1990), Ryszard Stenzel (1990-1993), Czesława Lipecka (1993-1996) i Grażyna Jeżewska (2002-2008), a w obecnej kadencji (2016-2020) – prof. dr hab. Eugeniusz R. Grela.

 

          Zaszczytne tytuły doktora honoris causa naszej uczelni otrzymało do chwili obecnej 6 profesorów Wydziału. Byli to: Laura Kaufman (1964), Gabriel Brzęk (1984), Adam Domański (1987), Ewald Sasimowski (1991), Władysław Zalewski (2003) i Marian Budzyński (2013). Tym zaszczytnym tytułem inne uczelnie wyróżniły 3 profesorów Wydziału, tzn. Gabriela Brzęka w 1995 r. Akademia Medyczna w Lublinie, Czesławę Lipecką w 2006 r. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu oraz trzykrotnie Zygmunta Litwińczuka: w 2008 r. Akademia Podlaska w Siedlcach, w 2013 r. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie i 2016 r. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu.

 

          Najwyższe wyróżnienie Wydziału V PAN, tzn. Medal im. Michała Oczapowskiego przyznano profesorom: Adamowi Domańskiemu (1991), Ewaldowi Sasimowskiemu (2003) i Marianowi Budzyńskiemu (2008). Natomiast prestiżowym medalem im. prof. Tadeusza Vetulaniego za zasługi dla ochrony bioróżnorodności rodzimych ras zwierząt gospodarskich wyróżniony został prof. Zygmunt Litwińczuk (2007) i prof. Tomasz M. Gruszecki (2015).

Pracownicy Wydziału wybierani byli również do pełnienia funkcji w ważnych instytucjach związanych z organizacją nauki w Polsce. Członkami Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów Naukowych (poprzednio Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej) byli profesorowie Ewald Sasimowski (1973-1979), Janusz Maciejowski (1986-1994) i Zygmunt Litwińczuk (1997-2016). Prof. Czesława Lipecka była członkiem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego (2000-2005), prof. Marian Budzyński członkiem Zespołu Nauk Rolniczych KBN (2000-2003), a prof. Tomasz Gruszecki jest obecnie Zastępcą Przewodniczącego Komitetu Nauk Zootechnicznych i Akwakultury PAN.

Miarą uznania w ogólnopolskim środowisku zootechnicznym  był wybór naszych pracowników do władz Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego. Prezesami Towarzystwa byli profesorowie: Roman Prawocheński (1938-1939), Henryk Malarski (1948-1955), Ewald Sasimowski (1972-1974), Janusz Maciejowski (1986-1989)  i obecnie Zygmunt Litwińczuk (2007-2013).

Należy tutaj jeszcze raz wspomnieć o osobie wielce zasłużonej dla naszego Wydziału – Prof. Laurze Kaufman, która była pierwszą w Polsce kobietą – profesorem zootechniki, członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk (od 1958 r.) oraz założycielem i  pierwszym prezesem Lubelskiego Towarzystwa Naukowego (1958-1965).

Wydział przez cały czas rozwija swoją ofertę dydaktyczną. Momentem przełomowym było powołanie w 1992 r., obok Zootechniki, drugiego kierunku studiów – Ochrony środowiska. W 2002 roku utworzono na Wydziale trzeci kierunek studiów, tzn. Biologię, ze specjalnością biologia stosowana, w 2010 r. powołano czwarty kierunek  – Bezpieczeństwo i higienę pracy (BHP), w 2011 r. piąty – Bezpieczeństwo żywności, w 2012 r. – Hipologię i jeździectwo, w 2013 r. – Behawiorystykę zwierząt, a w 2014 r. studia II stopnia – Doradztwo w obszarach wiejskich i 2015 r. również studia II stopnia – Bezpieczeństwo i certyfikacja żywności. Obecnie na kierunku Zootechnika funkcjonuje jeszcze po 2 specjalności na I i II stopniu, na Ochronie środowiska – 5 na obu stopniach kształcenia, a na Biologii – 3, w tym na II stopniu Biologia sądowa.

 

Aktualnie na Wydziale studiuje 1765 osób, tj. o około 1000 mniej niż 13 lat temu. W roku jubileuszu 50-lecia Wydziału (2003) było ich bowiem 2730. Na przestrzeni 63 lat dyplom ukończenia studiów uzyskało na Wydziale ponad 13,5 tys. absolwentów, z tego 7295 na kierunku Zootechnika, 5159 na kierunki Ochrona środowiska i 799 na Biologii, 35 na Hipologii i jeździectwie, 46 na Behawiorystyce zwierząt, 158 na Bezpieczeństwie i higienie pracy i 22 na Bezpieczeństwie żywności.

 

Od 1996 r. Wydział prowadzi również studia doktoranckie. Do chwili obecnej podjęło je 188 osób, z czego 73 zakończyło obroną pracy doktorskiej. Do Wydziału przypisane jest również 5 studiów podyplomowych.

Od 1966 r. na Wydziale działa Studenckie Koło Naukowe Biologów i Hodowców Zwierząt. Zrzesza ono obecnie około 350 studentów, pracujących aż w 25 sekcjach specjalistycznych. Opiekunem naukowym Koła od 2016 r. jest dr hab. Witold Chabuz.

 

Działalność naukowo-badawcza realizowana na Wydziale Biologii, Nauk o Zwierzętach i Biogospodarki związana jest problemami badawczymi podejmowanymi przez poszczególne jednostki.

Badania były realizowane w ramach programów rządowych, resortowych, badań podstawowych, statutowych i własnych. W ostatnim 10-leciu pracownicy Wydziału realizowali 67 projektów badawczych MNiSW, NCN (Narodowe Centrum Nauki) i NCBR (Narodowego Centrum Badań i Rozwoju)  oraz ponad 20 różnych innych projektów i tematów finansowanych ze środków pozauczelnianych m.in. Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, administracji rządowej i samorządowej. Z wielu ważnych osiągnięć naukowych pracowników Wydziału należy wymienić:

  • identyfikację nowego allelu „e” w genie CAST u owiec linii syntetycznej BCP i SCP,
  • zidentyfikowanie nowego gatunku stonki Althica carinthiaca w faunie Polski,
  • opracowanie biologii i systematyki wrotków z rodziny Gastropodidae i opublikowanie w  “Guides to the identification on the mikrovertebrates of the continental waters of the world”,
  • rozpoznanie mechanizmów dziedziczenia barwy okrywy włosowej u lisów pospolitych, polarnych oraz jenotów i utworzenie 2 odmian barwnych lisów pospolitych (platynopasteli i płomienistych pasteli),
  • opracowanie nowatorskich metod, aparatów i urządzeń do oceny cech behawioralnych i zrównoważenia systemu nerwowego koni oraz oceny ich procesów zapamiętywania,
  • opracowanie składu i technologii produkcji suplementu diety na bazie koncentratu białkowo-ksantofilowego z lucerny pod nazwą „Medisat”,
  • określenie wielokierunkowego (immunostymulującego, antyoksydacyjnego, przeciwwirusowego, przeciwbakteryjnego) działania naturalnych dodatków paszowych w żywieniu zwierząt,
  • określenie wartości odżywczej i przydatności technologicznej mleka dla 3 polskich rodzimych ras bydła (polskiej czerwonej, białogrzbietej i polskiej czarno-białej), co było podstawą wpisania przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 14 grudnia 2012 r. mleka krów rasy polskiej czerwonej na listę produktów tradycyjnych,
  • ocenę polimorfizmu białek mleka u krów i kóz różnych ras oraz określenie związków wariantów genetycznych białek mleka z jego cechami fizykochemicznymi i wskaźnikami przydatności technologicznej surowca serowarskiego,
  •  wykorzystanie obserwacji behawioru seksualnego świń w ocenie ich płodności potencjalnej i rzeczywistej,
  • opracowanie programów hodowlanych dla polskich koni szlachetnych półkrwi oraz koni trakeńskich hodowanych w Polsce,
  • opracowanie programu ochrony zasobów genetycznych bydła rasy białogrzbietej i uznanie w 2003 r. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi tego bydła za polską rasę i otworzenie dla niej księgi hodowlanej,
  • opracowanie programu odbudowy populacji zwierzyny drobnej w woj. lubelskim w latach 2009-2020,
  • przetestowanie i wdrożenie złoża do biofiltracji oraz glinokrzemianów wykorzystywanych do redukcji zanieczyszczeń uwalnianych do powietrza,
  • opracowanie kierunków nowego zagospodarowania przestrzennego opuszczonych wsi Polesia Zachodniego.

 

Na szczególne podkreślenie zasługuje twórczy wkład pracowników Wydziału w proces tworzenia i ochrony zasobów genetycznych rodzimych ras zwierząt. I tak prof. Zdzisław Zabielski uznany jest powszechnie za twórcę świni rasy gołębskiej (obecnie puławskiej), prof. Laura Kaufman - kur rasy polbar, prof. Adam Domański - owcy uhruskiej (obecnie polska owca nizinna - odmiany uhruskiej), prof. Janusz Maciejowski - lisa pastelowego.

Znaczący był również wkład naszych profesorów w zachowanie hodowli i ochronę, a niekiedy i restytucję wielu ras zwierząt. Wymienić tu należy wielkie zaangażowanie prof. Witolda Głuchowskiego i prof. Józefa Zięby w utrzymanie i ochronę kur rasy zielononóżka kuropatwiana oraz prof. Zygmunta Surdackiego i prof. Aleksandra Walkiewicza w ochronę świni puławskiej, prof. Ewalda Sasimowskiego i prof. Mariana Kapronia - konika polskiego i konia biłgorajskiego, prof. Zygmunta Litwińczuka – w restytucję bydła białogrzbietego, a prof. Romana Dziedzica – w ochronę głuszca.

Również obecnie wielu profesorów Wydziału aktywnie uczestniczy w tym tak ważnym przedsięwzięciu jakim jest ochrona zasobów genetycznych naszych rodzimych ras zwierząt.

 

Należy zaznaczyć, że pracownicy Wydziału starają się publikować wyniki swoich badań w uznanych czasopismach o zasięgu międzynarodowym, w tym z listy JCR (Journal Citation Reports), a także w uznanych czasopismach krajowych.

Od 1983 r. związane jest z działalnością Wydziału – czasopismo naukowe Annales UMCS sec. EE, Zootechnica. Obecnie, od 2010 r. redaktorem naczelnym jest dr hab. prof. nadzw. UP Marek Babicz. Poprzednio funkcję tę pełnili: prof. Ewald Sasimowski (1983-1985), prof. Marian Budzyński (1985-2007) i prof. Mirosław Pięta (2007-2010).

 

 

 

 

 



Wszystkie prawa zastrzeżone  ©   Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie